MK-677 (İbutamoren): Etkileri, Yan Etkileri, Kür ve Riskleri
MK-677 (ibutamoren), internette çoğu zaman SARM’larla birlikte satılır ve “SARM” diye anılır. Oysa bir SARM değildir: Vücudun kendi büyüme hormonu salgısını artıran, ağızdan alınan bir maddedir. 1990’larda Merck tarafından geliştirildi; büyüme hormonu eksikliği, kemik erimesi, kalça kırığı sonrası iyileşme, yaşa bağlı kas kaybı, obezite ve Alzheimer hastalığında denendi, ama hiçbir hastalık için ilaç onayı almadı.
ABD İlaç Dairesi (FDA) 2022 ve 2023’te, eczanelerde ilaç hazırlamada kullanılabilecek maddeleri değerlendirirken ibutamoreni kalp yetmezliği riski nedeniyle “ciddi güvenlik riski taşıyan” maddeler listesine aldı. Bu yazıda MK-677’nin vücutta ne yaptığını, insan çalışmalarının gerçekte ne gösterdiğini, yan etkileri ve kullanıcıların bildirdiği doz örneklerini anlatıyoruz.
MK-677 Nedir, Vücutta Ne Yapar?
MK-677, açlık hormonu olarak bilinen ghrelini taklit eder. Ghrelin reseptörüne bağlanarak beyindeki hipofiz bezinden büyüme hormonu salgılanmasını artırır. Büyüme hormonu da karaciğerde IGF-1 üretimini artırır; kas, kemik ve yağ dokusu üzerindeki etkilerin çoğu bu ikili üzerinden gerçekleşir.
Ghrelini taklit ettiği için MK-677’nin en belirgin etkisi iştah artışıdır. Steroidler ve SARM’lar gibi testosteron üretimini baskıladığı bilinmez; bu yüzden tek başına kullanımda kullanıcılar genellikle PCT yapmaz.
İnsan Çalışmaları Ne Gösteriyor?
| Çalışma | Kimlerde? | Süre ve doz | Bulgular |
|---|---|---|---|
| Murphy, 1998 | 8 sağlıklı genç, düşük kalorili diyette | 7 gün, 25 mg/gün | Diyete bağlı protein (azot) kaybını tersine çevirdi |
| Svensson, 1998 | 24 obez erkek | 8 hafta, 25 mg/gün | IGF-1 yaklaşık %40 arttı, yağsız kütle arttı, yağ değişmedi; şeker toleransı bozuldu |
| Copinschi, 1997 | Genç ve yaşlı gönüllüler | 1-2 hafta, yatarken 25 mg | Gençlerde derin uyku yaklaşık %50, REM uykusu %20’den fazla arttı |
| Nass, 2008 | 65 sağlıklı yaşlı (60-81 yaş) | 2 yıl, 25 mg/gün | İlk yılda yağsız kütle 1,1 kg arttı (plasebo grubunda 0,5 kg azaldı); kilo 2,7 kg arttı; açlık kan şekeri yükseldi, insülin duyarlılığı azaldı; güç ve fiziksel işlevde değişiklik olmadı |
| Adunsky, 2011 | Kalça kırığı geçirmiş 123 yaşlı | 24 hafta, 25 mg/gün | İşlev ölçümlerinin çoğunda iyileşme olmadı; kalp yetmezliği sinyali nedeniyle erken durduruldu |
Bu tablodan çıkan önemli noktalar:
- “Yağsız kütle” kasla aynı şey değildir. Yağsız kütle ölçümleri su da içerir. En uzun süreli çalışmada yağsız kütle arttı ama kas gücünde ve fiziksel işlevde bir değişiklik olmadı.
- Sağlıklı, antrenman yapan gençlerde kas gelişimi veya performans üzerine yapılmış bir çalışma yok. Forumlarda dolaşan kazanımlar kullanıcı deneyimlerine dayanıyor.
- Yağ kaybı için sık önerilse de çalışmalarda toplam yağ ve karın içi yağda belirgin bir azalma görülmedi; 2 yıllık çalışmada kol ve bacaklardaki yağ plaseboya göre daha fazla arttı.
Yan Etkiler ve Riskler
İştah Artışı
2 yıllık çalışmada en sık görülen yan etkiydi ve birkaç ay içinde azaldı. Kilo vermeye çalışan biri için bu ciddi bir sorun olabilir.
Su Tutma, Ödem ve Kas Ağrısı
Aynı çalışmada bacaklarda hafif ve geçici ödem ile kas ağrısı bildirildi. Büyüme hormonu ilacının prospektüsünde de yetişkinlerde ödem, eklem ve kas ağrısı ile karpal tünel sendromu (ellerde uyuşma ve karıncalanma) gibi sıvı tutulmasına bağlı yan etkiler yer alır; bunlar genellikle geçici ve doza bağlıdır. MK-677 kullanıcıları da ellerde uyuşma ve karıncalanma bildirir.
Kan Şekeri ve İnsülin Direnci
2 yıllık çalışmanın ilk yılında açlık kan şekeri ortalama 5 mg/dl yükseldi ve insülin duyarlılığı azaldı. Obez erkeklerde yapılan 8 haftalık çalışmada şeker yükleme testi 2. ve 8. haftalarda bozuldu. Ailesinde diyabet olanlar, fazla kilolu olanlar ve kan şekeri sınırda olanlar için bu önemli bir risktir.
Kalp Yetmezliği Uyarısı
Kalça kırığı geçirmiş yaşlılarda yapılan çalışma, sınırlı sayıda hastada görülen kalp yetmezliği sinyali nedeniyle erken durduruldu. FDA da ibutamoreni bu nedenle ciddi güvenlik riski taşıyan maddeler arasında sayıyor. Bu sinyalin genç ve sağlıklı kişiler için ne anlama geldiği bilinmiyor; ama kalp hastalığı, yüksek tansiyon ya da ödem sorunu olan biri için ciddi bir uyarıdır.
Kortizol ve Prolaktin
2 yıllık çalışmada kortizol düzeyi hafifçe yükseldi. Obez erkeklerde yapılan çalışmada ise ilk dozdan sonra prolaktin ve büyüme hormonu belirgin şekilde arttı; kortizol yükselmesi geçiciydi.
Uzun Vadede Bilinmeyenler
Sağlıklı gençlerde aylarca veya yıllarca kullanılan MK-677’nin uzun vadeli güvenliği hiç çalışılmadı. IGF-1’i uzun süre yüksek tutmanın etkileri de bu nedenle bilinmiyor.
Aldığın Ürünün İçinde Ne Var?
MK-677, kaçak piyasada “araştırma kimyasalı” veya takviye olarak satılır ve bu ürünlerin içeriği denetlenmez. ABD’de internetten satın alınan ve SARM olarak satılan 44 ürünün analiz edildiği bir çalışmada:
- Ürünlerin yalnızca %52’sinde gerçekten SARM vardı.
- %39’unda ibutamoren dahil başka onaysız ilaçlar bulundu.
- %25’inde etikette yazmayan maddeler vardı.
- Yalnızca %41’inde etkin madde miktarı etiketle uyuşuyordu.
ABD’de bir bisikletçi, etiketinde hiçbir yasaklı madde yazmayan bir takviye kullandıktan sonra ibutamoren pozitif çıktı; laboratuvar analizi takviyenin içinde ibutamoren olduğunu gösterdi.
Referans: Kullanıcıların Bildirdiği Doz ve Kür Örnekleri
Bu bölüm, vücut geliştirme çevrelerinde yaygın olarak kullanılan doz ve kür örneklerini referans olarak bir araya getirir. Bunlar bir tedavi protokolü ya da öneri değildir; klinik çalışmalarla güvenliği gösterilmiş dozlar da değildir. Kaçak ürünlerde etiketteki miktar ile gerçek miktar çoğu zaman uyuşmaz. Bu maddeleri kullanmaya karar veren biri için en önemli adımlar; kullanım öncesinde, sırasında ve sonrasında kan tahlili yaptırmak, aşağıdaki uyarı işaretlerini takip etmek ve durumu bir hekimle açıkça konuşmaktır.
Tek Başına MK-677
| Kullanım | Günlük doz | Süre | Kullanıcıların notu |
|---|---|---|---|
| Düşük doz | 10-12,5 mg | 8-16 hafta | Yan etkileri sınırlamak veya kilo vermeye çalışırken iştahı kontrol etmek için |
| Yaygın doz | 20-25 mg | 8-16 hafta | Çalışmalardaki dozla aynı aralık |
| Uzun süreli | 10-25 mg | Aylarca, ara vermeden | Uzun süreli kullanımın güvenliği bilinmiyor |
Kullanıcılar MK-677’yi çoğunlukla akşam veya yatmadan önce aldığını bildirir; gerekçe olarak uyku ve iştah artışının uykuya denk gelmesi gösterilir.
Kombinasyonlar
| Kombinasyon | Kullanıcıların bildirdiği dozlar | Süre |
|---|---|---|
| Ostarine + MK-677 | Ostarine 10-25 mg/gün, MK-677 10-25 mg/gün | 8 hafta |
| LGD-4033 + MK-677 | LGD-4033 5-10 mg/gün, MK-677 10-25 mg/gün | 8 hafta |
| RAD-140 + MK-677 | RAD-140 10-20 mg/gün, MK-677 10-25 mg/gün | 8 hafta |
| Testosteron + MK-677 | Testosteron enantat 300-500 mg/hafta, MK-677 15-25 mg/gün | 12-16 hafta |
MK-677’nin testosteron üretimini baskıladığı bilinmez; ancak birlikte kullanılan SARM’lar ve steroidler baskılar. Bu kombinasyonlardan sonra kullanıcılar, birlikte kullandıkları maddeye göre PCT yaptığını bildirir. Ayrıntılar için PCT rehberimize, SARM’ların kendi riskleri için Ostarine, LGD-4033 ve RAD-140 yazılarımıza bakabilirsin.
Kullanıcıların Sık Bildirdiği Yan Etkiler
| Yan etki | Kullanıcıların bildirdiği |
|---|---|
| İştah artışı | Özellikle ilk haftalarda belirgin; kilo kontrolünü zorlaştırır |
| Su tutma, şişkinlik | Yüzde, el ve ayaklarda; doz düşünce azalır |
| Halsizlik, uyuşukluk | Özellikle sabahları |
| Ellerde uyuşma, karıncalanma | Doz düşünce veya ara verilince geçer |
| Kan şekeri yükselmesi | Tahlillerde açlık şekeri ve HbA1c yükselmesi |
Uyarı İşaretleri: Ne Zaman Doktora Gitmeli?
Hemen 112:
- Nefes darlığı (özellikle yatarken veya geceleri nefes darlığıyla uyanma), göğüs ağrısı
- Birkaç gün içinde hızlı kilo artışıyla birlikte bacaklarda belirgin şişlik ve nefes darlığı
- Aşırı susama ve sık idrara çıkmayla birlikte bulantı, kusma, bilinç bulanıklığı
Kısa süre içinde doktora:
- Aşırı susama, sık idrara çıkma, bulanık görme (kan şekeri yükselmesi belirtileri)
- Geçmeyen bacak veya ayak şişliği
- Ellerde geçmeyen uyuşma, karıncalanma veya güçsüzlük
- Şiddetli ya da geçmeyen baş ağrısı ve görme bozukluğu
Sağlığını Takip Etmek
MK-677 kullanan ya da kullanmayı düşünen biri için en önemli takip edilecek değerler açlık kan şekeri, HbA1c, tansiyon ve kilodur. Hekimin gerekirse IGF-1 düzeyine de bakabilir. Birlikte SARM veya steroid kullanılıyorsa lipid profili, karaciğer testleri ve hormon paneli de eklenir. Hangi testin ne zaman yaptırılacağını kan tahlili rehberimizde anlattık.
Türkiye’de Yasal Durum
MK-677’nin Türkiye’de ve dünyanın hiçbir yerinde ilaç ruhsatı yoktur. Gıda takviyesi olarak satılması da mevzuata aykırıdır. Lisanslı sporcular için ibutamoren, WADA yasaklılar listesinin “peptit hormonları, büyüme faktörleri ve ilişkili maddeler” bölümündedir ve her zaman yasaktır. Etiketinde yazmayan takviyelerde bile bulunabildiği için sporcuların takviye seçerken dikkatli olması gerekir.
Özet
MK-677 bir SARM değil, büyüme hormonu salgısını artıran ve hiçbir hastalık için onay almamış bir maddedir. Çalışmalarda IGF-1’i ve yağsız kütleyi artırdı, uyku kalitesini iyileştirdi; ama kas gücünde değişiklik göstermedi, iştahı, su tutmayı ve kan şekerini artırdı ve yaşlı hastalarda kalp yetmezliği sinyali nedeniyle bir çalışma erken durduruldu. Sağlıklı gençlerde uzun vadeli güvenliği bilinmiyor. Kullanıyorsan kan şekerini, tansiyonunu ve kilonu düzenli takip etmek, nefes darlığı veya belirgin şişlik olursa vakit kaybetmeden hekime gitmek önemlidir.
Kaynaklar
- Nass R ve ark. Effects of an oral ghrelin mimetic on body composition and clinical outcomes in healthy older adults: a randomized trial. Annals of Internal Medicine, 2008.
- Adunsky A ve ark. MK-0677 (ibutamoren mesylate) for the treatment of patients recovering from hip fracture: a multicenter, randomized, placebo-controlled phase IIb study. Archives of Gerontology and Geriatrics, 2011.
- Svensson J ve ark. Two-month treatment of obese subjects with the oral growth hormone (GH) secretagogue MK-677 increases GH secretion, fat-free mass, and energy expenditure. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 1998.
- Murphy MG ve ark. MK-677, an orally active growth hormone secretagogue, reverses diet-induced catabolism. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 1998.
- Copinschi G ve ark. Prolonged oral treatment with MK-677, a novel growth hormone secretagogue, improves sleep quality in man. Neuroendocrinology, 1997.
- FDA. Certain Bulk Drug Substances for Use in Compounding that May Present Significant Safety Risks.
- DailyMed. Genotropin (somatropin) prospektüsü.
- Van Wagoner RM ve ark. Chemical Composition and Labeling of Substances Marketed as Selective Androgen Receptor Modulators and Sold via the Internet. JAMA, 2017.
- USADA. U.S. Cycling Athlete Brian Abers Accepts Sanction for Anti-Doping Rule Violation.
- WADA. Yasaklılar Listesi.
